Elektrikli Araç Şarj İstasyonları Periyodik Kontrolü
Elektrikli araç şarj istasyonlarının düzenli kontrolü, güvenli işletim için gereklidir. Yazımızda, tüm şarj istasyonu tipleri için kapsamlı periyodik kontrol kriterlerini adım adım açıklamaktadır.
📋 1. Genel Kontroller ve Hazırlık
🏷️ 1.1. Doküman ve Onay Kontrolleri
- ✅ Onaylı elektrik projesi ve ruhsat belgeleri kontrol edilir.
- 📄 Şarj Ağı İşletmesi Sertifikası (halka açık istasyonlar için) varlığı doğrulanır.
- 🏢 ÇED raporu veya muafiyet belgesi (varsa) incelenir.
🔍 1.2. Fiziksel Durum ve Temizlik
- 🧹 Genel temizlik ve bakımlı görünüm kontrol edilir.
- ⚠️ Fiziksel hasarlar (çatlak, ezilme, korozyon) tespit edilir.
- 💧 Sızıntı belirtileri (özellikle DC hızlı şarj ünitelerinde) kontrol edilir.
🚸 1.3. Etiketleme ve Uyarı Levhaları
- 📛 Üretici etiketleri (model, seri no, güç, IP sınıfı) okunabilir olmalı.
- ⚡ Elektrik tehlike uyarıları (TS EN ISO 7010) Türkçe ve görünür olmalı.
- 🆘 Acil durum iletişim numaraları ve kullanım talimatları bulunmalı.
🚨 1.4. Acil Durdurma Butonları
- 🔴 İşlevsel acil durdurma butonları kolay erişilebilir olmalı.
- ⚙️ IEC 60947-5-5 standardına uygunluk test edilmeli.
- 🔌 Acil durdurma sonrası şarj işlemi güvenle sonlanmalı.
♿ 1.5. Erişilebilirlik ve Çalışma Alanı
- 📏 Yeterli manevra alanı ve engelsiz erişim sağlanmalı.
- 🛡️ Araç çarpmasına karşı koruyucu bariyerler (halka açık alanlarda).
- ♿ Engelli erişim standartlarına (TS 13912) uygunluk kontrolü.
📚 1.6. Teknik Dokümantasyon
- 📖 Üretici el kitabı, montaj kılavuzu ve şemalar erişilebilir olmalı.
- 🔧 Bakım talimatları ve güvenlik bilgileri bulunmalı.
🏗️ 1.7. Kurulum ve Sabitleme
- 🏢 Sağlam beton kaide üzerine kurulum kontrol edilir.
- 📐 Montaj yüksekliği (60-120 cm) standartlara uygun olmalı.
- 🔩 Çevresel etkenlere karşı uygun sabitleme yapılmış olmalı.
🌧️ 1.8. Çevresel Koşullara Uygunluk
- 🛡️ IP koruma sınıfı (en az IP44/IP54) ortama uygun olmalı.
- 🌡️ Çalışma sıcaklık aralığı (-25°C/+40°C) ortamla uyumlu olmalı.
- 🔧 Muhafaza contaları ve kapaklar hasarsız olmalı.
💡 1.9. Aydınlatma
- 💡 Yeterli aydınlatma (özellikle gece kullanımı için) sağlanmalı.
- 🚨 Acil durum aydınlatması (kapalı alanlarda) işlevsel olmalı.
🌬️ 1.10. Havalandırma (Kapalı Alanlar)
- 💨 Hidrojen birikimine karşı yeterli havalandırma olmalı.
- 📡 Gaz dedektörleri (gerekiyorsa) işlevsel ve ayarlı olmalı.
- 🔄 Havalandırma sistemi şarj işlemiyle senkron çalışmalı.
⚡ 2. Elektriksel Güvenlik Kontrolleri
🔌 2.1. Besleme Kabloları ve Bağlantılar
- 📏 Kablo kesiti akım taşıma kapasitesine uygun olmalı.
- 🛡️ Yalıtım durumu hasarsız ve yaşlanma belirtisi olmamalı.
- 🔩 Bağlantı noktaları sıkı ve korozyonsuz olmalı.
⚡ 2.2. Aşırı Akım Koruması
- 🔧 Devre kesici anma akımı ve kesme kapasitesi uygun olmalı.
- 🔄 Selektivite prensiplerine uygun koruma sağlanmalı.
🛡️ 2.3. Kaçak Akım Koruma (RCD)
- ⚡ Her AC bağlantısı Δn≤30 mA RCD ile korunmalı.
- 🔄 RCD tipi (Tip A veya Tip B) ortama uygun seçilmeli.
- ⏱️ Açma akımı ve süresi test edilmeli (≤30mA, ≤200ms).
⚡ 2.4. Topraklama ve Eşpotansiyel Kuşaklama
- 🔗 Tüm metal kısımlar koruma topraklamasına bağlı olmalı.
- 📏 Topraklama iletken kesiti yeterli olmalı.
- 📊 Topraklama direnci (RA) ölçülmeli ve sınır değerlere uygun olmalı.
🔌 2.5. Yalıtım Direnci
- 📈 Yalıtım direnci (500V DC ile) ≥1.0 MΩ olmalı.
- 🔧 Faz-faz, faz-nötr, faz-PE arası ölçümler yapılmalı.
⚡ 2.6. Aşırı Gerilim Koruması (SPD)
- 🛡️ Uygun tip SPD (Tip 1/2/3) tesis edilmiş olmalı.
- 🔌 Bağlantılar doğru ve güvenli yapılmış olmalı.
🔍 2.7. Yalıtım İzleme (IT Sistemler)
- 📡 Yalıtım izleme cihazı (IMD) işlevsel olmalı.
- 🚨 Ön uyarı ve alarm seviyeleri (300 Ω/V, 100 Ω/V) ayarlı olmalı.
🔄 2.8. Polarite ve Faz Sırası
- ⚡ Tek fazlı sistemlerde doğru polarite sağlanmalı.
- 🔧 Üç fazlı sistemlerde doğru faz sırası (L1-L2-L3) olmalı.
📉 2.9. Gerilim Düşümü
- ⚡ Tam yükte gerilim düşümü %3-5 sınırlarında olmalı.
- 📊 Hesaplama veya ölçüm ile doğrulanmalı.
🔋 3. Şarj Ünitesi ve Ekipman Kontrolleri
🏗️ 3.1. Gövde ve Muhafaza
- 🔍 Fiziksel bütünlük (çatlak, kırık, deformasyon) kontrolü.
- 🔒 Erişim kapakları ve kilit mekanizmaları sağlam olmalı.
🔌 3.2. Şarj Kablosu ve Konnektörler
- 🔍 Kablonun yalıtımı hasarsız olmalı.
- 🔩 Konnektör pinleri temiz ve hasarsız olmalı.
- 🔒 Kilitleme mekanizması düzgün çalışmalı.
📱 3.3. Kontrol Paneli ve Arayüz
- 📟 Ekran okunabilirliği ve işlevselliği test edilmeli.
- 💡 LED göstergeler doğru çalışmalı.
- 👆 Kullanıcı arayüzü anlaşılır ve kullanıcı dostu olmalı.
📡 3.4. İletişim Protokolleri
- 🌐 OCPP iletişimi merkezi sistemle sağlanmalı.
- 🔌 ISO 15118 destekleniyorsa temel iletişim test edilmeli.
💳 3.5. Ödeme Sistemleri
- 💳 RFID/kart okuyucu fiziksel durumu kontrol edilmeli.
- 🔒 PCI-DSS uyumluluğu (varsa) doğrulanmalı.
❄️ 3.6. Soğutma Sistemleri
- 🌬️ Fanlar düzgün çalışmalı, filtreler temiz olmalı.
- 💧 Sıvı soğutmalı sistemlerde sızıntı kontrolü yapılmalı.
🔒 3.7. Kilitleme Mekanizmaları
- 🔐 Şarj sırasında konnektör sökülememeli.
- 🔧 Servis kapakları yetkisiz erişime karşı kilitlenmeli.
🔧 3.8. Fonksiyonel Testler
- 🔌 Şarj başlatma/durdurma test edilmeli.
- ⚡ Şarj parametreleri (akım/gerilim) doğrulanmalı.
- 🚨 Hata durumlarında güvenli kesme sağlanmalı.
🚒 4. Yangından Korunma Kontrolleri
🔥 4.1. Yangın Algılama Sistemleri
- 📡 Duman/ısı dedektörleri (gerekiyorsa) işlevsel olmalı.
- 🚨 Alarm sistemleri merkez panelle entegre çalışmalı.
🧯 4.2. Yangın Söndürme Cihazları
- 🔥 Uygun tip YSC (CO2 veya kuru kimyevi toz) bulunmalı.
- 📅 Periyodik kontrolleri yapılmış ve erişilebilir olmalı.
💦 4.3. Otomatik Söndürme Sistemleri
- 🌊 Sprinkler/gazlı sistemler (riskli alanlarda) işlevsel olmalı.
- 🔧 Periyodik bakımları yapılmış olmalı.
⚠️ 4.4. Yanıcı Madde Kontrolü
- 🚫 Yanıcı malzemeler güvenlik mesafesinde depolanmamalı.
- 🔍 Çöp ve yanıcı atıklar istasyon çevresinde bulunmamalı.
💡 4.5. Acil Durum Aydınlatması
- 🚨 Acil çıkış aydınlatmaları işlevsel olmalı.
- 📛 Yönlendirme levhaları görünür ve doğru konumlandırılmış olmalı.
🚪 4.6. Kaçış Yolları
- 🚶 Kaçış yolları engelsiz ve açık olmalı.
- 🚪 Kaçış kapıları dışa açılmalı ve önü açık olmalı.
📋 5. Dokümantasyon ve Yönetim Kontrolleri
📚 5.1. Teknik Dokümanlar
- 📖 Tüm kılavuz ve talimatlar erişilebilir olmalı.
- 🔧 Yedek parça listeleri güncel olmalı.
📅 5.2. Bakım Kayıtları
- ✍️ Tüm bakım/onarımlar düzenli kaydedilmeli.
- 👨💼 Sorumlu kişi ve firma bilgileri belgelenmeli.
📊 5.3. Test Raporları
- 📋 Önceki kontrol raporları düzenli saklanmalı.
- ⚡ Topraklama ve yalıtım testleri belgelenmeli.
🏅 5.4. Sertifikalar ve Beyanlar
- ✅ CE işareti ve AT Uygunluk Beyanı bulunmalı.
- 📜 TSE ve akreditasyon belgeleri geçerli olmalı.
🗺️ 5.5. Elektrik Projeleri
- 📐 Güncel tek hat şeması mevcut olmalı.
- 🔧 Projeler mevcut durumu doğru yansıtmalı.
📋 5.6. Ruhsat ve İzinler
- 🏢 İşyeri ruhsatı geçerli olmalı.
- 🔌 Şarj ağı sertifikası (halka açık istasyonlar için) bulunmalı.
👨💼 5.7. Sorumluluk ve Eğitim
- 👤 Sorumlu kişi atanmış ve belgelenmiş olmalı.
- 🚨 Acil durum planı hazırlanmış ve personel eğitilmiş olmalı.
⚠️ Kusur Sınıflandırması ve Değerlendirme
| Derece | Tanım | Aksiyon |
|---|---|---|
| Hafif Kusur | Küçük uyumsuzluklar, acil risk oluşturmaz | İyileştirme önerilir |
| Orta Kusur | Potansiyel risk içeren durumlar | Planlı düzeltme gerekli |
| Ağır Kusur | Acil tehlike, yaralanma/zarar riski | Derhal düzeltme şart |
📜 İlgili Yönetmelik ve Standartlar
- Şarj Hizmeti Yönetmeliği
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (İEKY)
- Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği (EİTY)
- Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği (ETY)
- TS 13912 – Elektrikli araçlar için şarj istasyonları
- TS EN IEC 61851 serisi – Elektrikli araç şarj sistemleri
- TS EN IEC 62196 serisi – Şarj konnektörleri
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY)
Önemli Not: Kontrol kriterleri ekipman tipi, modeli, kurulum yeri ve kullanım amacına göre değişkenlik gösterebilir. Her kriterin ilgili mevzuat ve standart maddeleri dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekmektedir.